Hackaday Awards 2023: Primal Soup ukax Miller-Urey ukan yant’äwip mayjt’ayat ukamp qalltawayi

Khitinakatix colegionx biología tuqit yatxatat qhispipkän ukanakax Miller-Urey experimento ukar ist’apxäna, ukax hipótesis ukar chiqanchawayi, química de vida ukax aka Uraqin nayrïr atmósfera ukan uñstaspawa. Chiqans “mä botella ukan llijullijunakawa”, mä vidrio cerrado ukan utt’ayatawa, ukax metano, amoníaco, hidrógeno ukat uma ukham gases ukanakamp mä par electrodos ukamp mistu, mä chispa churañataki, ukax janïr nayrïr jakañkamax alaxpachan llijullijunak qhant’ir uñtasitawa. [Miller] ukat [Urey] jupanakax uñacht’ayapxiw aminoácidos (bloques constructivos de proteínas) ukax janïr jakkasax wakicht’asispawa.
Jank’akiw nayrar sartañax 70 mara ukat Miller-Urey ukax wali wakiskiriwa, inas juk’amp wakiskirïchi kunatix tentaculos ukanakax espacio ukar jilxattawayktan ukat nayrïr Uraqir uñtasit condicionanak jikxattanxa. Aka versión modificada Miller-Urey ukax ciencia ciudadana ukan yant’awipawa, mä experimento clásico ukar machaqar tukuyañataki, uka uñjawinakamp chika, ukat ukhamaraki, inas, ukhamakiw kusist’añax kunatix niyas janiw kunas pachpa garaje ukanx utjkiti, ukax reacción química de la vida ukar puriyaspawa.
[Markus Bindhammer] ukan wakicht’awipax walja tuqinakatx [Miller] ukat [Urey] ukan wakicht’awiparux uñtasitawa, ukampis jilïr mayjt’awix plasma ukax mä fuente de potencia ukham apnaqañawa, janiw mä simple descarga eléctrica ukhamakiti. [Marcus] jupax janiw plasma apnaqañax kunatsa ukham lurasi ukxat jukʼamp qhanañchkänti, jan ukasti plasman temperaturapax wali jachʼawa, ukhamatwa dispositivo manqhankir nitrógeno ukar oxidar tukuyi, ukhamatwa oxígeno jan utjki uka wakiskir pachax utji. Uka descarga plasmática ukaxa microcontrolador ukampi MOSFETs ukanakampiwa controlata, ukhamata electrodos ukanakaxa jani ch’amakt’añapataki. Ukhamaraki, aka chiqanxa materia prima ukaxa janiwa metano ukatxa amoníaco ukakiti, jan ukasti mä solución de ácido fórmico ukawa, kunatixa firma espectral ácido fórmico ukaxa espacio uksana jikxatasiwayi ukatxa kunatixa mä composición química interesante ukaniwa ukaxa aminoácidos ukanaka lurañatakixa puriyaspawa.
Ukampirusa, equipos ukatxa procedimientos experimentales ukaxa wali ch’amakïkchisa, resultados ukanaka jakhthapiñatakixa equipos especializados ukanakawa munasiraki. [Markus] jupax muestras ukanakap uñakipañatakiw apayani, ukhamax janiw yatipkti kuntix yant’awinakax uñacht’ayani uk jichhakama. Ukampis aka chiqan uñstawipax walpun munastanxa, ukax uñacht’ayiwa jach’a yant’awinakas mayamp lurañax wakisiwa kunatix janipuniw kuntix jikxatkäta ukx yatktati.
Miller chachan yantʼapajj wali wakiskir machaq jikjjatäwinakar puriyaspa ukhamänwa. 40 jila maranak qhepatjja, niyaw carrerapa tukuyañampïskäna, ukat janiw kunjamtï suykäna jan ukajj suykäna ukhamäkänti sasaw qhanañchäna. Thakinx walja yatiqawaytanwa, ukampis jichhakamax chiqpach natural phenomenon ukarux jayaruw puriwaytanxa. Yaqhip jaqinakax yaqha tuqitwa sapxätam. Jupanakan materialanakap uñakipt’añäni.
Miller-Urey sat jilatarojj universidadan biología sat yatichäwinakanwa 14 mara yatichawayta. Jupanakajj tiempopat mä jukʼa nayrar sartapjjäna. Jichhakiw jiskʼa moléculanak jikjjatawaytanjja, ukanakajj jakäwin lurañanakap luraspa. Proteínas ukanakax ADN ukat yaqha lurañanak lurañ yatipxatap uñachtʼayasiwayi. 30 maranakanx jilpachax biológicos origen ukan sarnaqäwip uñt’añäni, machaq uru puriniñapkama – machaq jikxatawi.
Jiwasana sitio web ukatxa servicios ukanaka apnaqasa, qhananchañatakixa iyaw satawa jiwasana lurawinakasa, lurawinakasa ukhamaraki yatiyawinakasa cookies ukanaka uñstayañataki.juk’ampi yatxatañataki


Ukax akham sañ muni: Jul-14-2023